Hogedruk reinigen

Het gebruik van adembescherming bij industriële reinigingswerkzaamheden is afhankelijk van de aard van de werkzaamheden en de risico’s die daaraan verbonden zijn.                           

Selectie
Op basis van een risicoanalyse die de opdrachtgever bij voorkeur samen met het reinigingsbedrijf verricht, wordt vastgesteld welk type adembeschermingsmiddelen bij een specifieke werkzaamheid moet worden gedragen:

A: Afhankelijke adembeschermingsmiddelen en onafhankelijke adembeschermingsmiddelen door ademluchttoevoer met loose fithelm of -kap.

B: Onafhankelijke adembeschermingsmiddelen door autonoom ademluchttoestel of ademluchtlijnsysteem met ademautomaat of
continu flow-masker.

C: Onafhankelijke adembeschermingsmiddelen door ademluchtlijnsysteem met ademautomaat met back-up voorziening en toevoeging van communicatie en vluchtvoorziening (Life Support Unit).

Deze adembeschermingsmiddelen kunnen en mogen slechts gebruikt worden door personen die getraind en gecertificeerd of geregistreerd zijn  en bovendien mogen alleen medewerkers een ademluchtmasker dragen die een ademluchtkeuring bij een (bedrijfs)arts met positief resultaat hebben doorlopen. 

Draagvoorschrift
De gebruiker moet voor het eerste gebruik een ‘Face - Fittest’ doen om er achter te komen of het betreffende type goed past om lekkages te minimaliseren. Dit geldt alleen voor de tight fitting adembeschermingsmiddelen en niet voor de loose fithelm of -kap. 

Inspectie en onderhoud
De gebruiker moet vóór elk gebruik het adembeschermingsmiddel controleren op eventuele beschadigingen van rubbers, glas, toevoerslang e.d.  Alle elementen van een onafhankelijke adembescherming moeten worden gekeurd.

Bij het handmatig of mechanisch HD-reinigen met bediening binnen het spuitgebied zonder fysieke afscherming, moet gebruik gemaakt worden van een gelaatsscherm.

Het gelaatsscherm moet:

• bescherming bieden tegen opspattend water en verontreinigen.
• zodanig van afmeting zijn dat het gezicht volledig wordt beschermd.
• CE-gemarkeerd zijn. 

Draagvoorschrift

• Tijdens de HD-werkzaamheden moet gewerkt worden met het gelaatsscherm naar beneden.
• Sommige opdrachtgevers verplichten om een veiligheidsbril onder het gelaatsscherm te dragen. 
• Voor brildragende spuiters/operators geldt dat als zij onder het gelaatscherm een bril moeten dragen vanwege het gezichtsvermogen, dat dit een veiligheidsbril op de juiste sterkte moet zijn.

Inspectie

• Voor gebruik dient een gelaatsscherm door de medewerker te worden geïnspecteerd. Bij schade aan het scherm dient het PBM te worden vervangen. 

Afhankelijk van de te verrichten werkzaamheid wordt bij mogelijke blootstelling aan gevaarlijke stoffen een overall of een spuitpak gedragen. De werkvergunning of werkopdracht, of de werkprocedure van het reinigingsbedrijf geeft daar uitsluitsel over. Binnen de afzetting (op 6 meter afstand) zijn de PBM (zoals de beschermende kleding) verplicht, buiten de afzetting niet.

Een spuitpak moet volledige bescherming geven tegen nat worden en moet bestand zijn tegen:

• het opspattend spuitwater;
• het product (vervuiling) dat door het reinigen vrijkomt;
• de eventuele toevoegmiddelen bij het spuitwater.

Selectie
Bij de selectie van een spuitpak moet zorgvuldig gekeken worden naar de aard en de omstandigheden van de HD-werkzaamheden. Met name de chemicaliën waaraan men bloot staat zijn bepalend voor de keuze van het juiste spuitpak. De leverancier van spuitpakken kan hierover informatie verschaffen. De spuitpakken moeten als het gaat om gevaarlijke stoffen voldoen aan EN 943-1 en 14605 en zijn CE-gemarkeerd.

Draagvoorschrift
De broekspijpen van een spuitpak moeten over de spuitlaarzen worden gedragen.

Inspectie en onderhoud 
Spuitpakken die hergebruikt worden moeten geregeld gereinigd en geïnspecteerd worden op slijtage en lekkage. Bij schade aan de kleding dient het PBM te worden vervangen. Het is de verantwoordelijkheid van de werkgever om een reinigings-, inspectie- en onderhoudsprogramma op te stellen, in overeenstemming met de voorschriften van de leverancier, en dit programma ook uit te voeren.

Wanneer het te reinigen product (afval) erg taai of plakkerig is kan men toevoegmiddelen gebruiken, zoals zepen en ontvettingsmiddelen. Als gewerkt wordt met toevoegmiddelen zijn er naast de risico’s van het te reinigen product nog extra risico’s voor inademing en blootstelling van de huid. Daarom moeten de hogedrukinstallatie en alle HD-slangen en -componenten geschikt zijn voor gebruik van het voorgeschreven toevoegmiddel. Aan de hand van gegevens van de opdrachtgever over een specifieke werkzaamheid dienen de juiste toevoegmiddelen, slangen en componenten te worden bepaald om ongewenste reacties en blootstelling te voorkomen.

Verder gelden de volgende voorschriften:

• Het is verboden te spuiten met een stof die vluchtige bestanddelen (oplosmiddelen) bevat.
• Het toevoegen van middelen aan het spuitwater kan de kans op statische elektriciteit vergroten. Houd er rekening mee dat aarding niet volledig kan voorkomen dat waternevel statisch worden opgeladen. Maak steeds een afweging of een toevoegmiddel moet worden gebruikt, of dat voor duurverlenging kan worden gekozen, zonder toevoegmiddel.
• Als aan het spuitwater stoffen worden toegevoegd, moet rekening worden gehouden met het effect van de verspreiding van deze stoffen. Daarom moeten de beschermingsmaatregelen zoals vermeld op het Veiligheidsinformatieblad van de stof, met name de maatregelen die vernoemd staan bij het verdund vernevelen.
• Het is verboden te spuiten met een stof die meer dan 1% kwarts of een andere vorm van vrij kristallijn siliciumdioxide bevat. 

In sommige ruimten is er door de aanwezigheid of het vrijkomen van gevaarlijke stoffen, gassen of dampen een gevaar voor verstikking, bedwelming, vergiftiging, brand of explosie. In een werkvergunning of werkopdracht  is aangegeven of bij de beschreven werkzaamheden deze risico’s aan de orde zijn.
(Zie voor explosiegevaar de volgende oplossing).

Het hogedruk reinigen aan of in zo’n ruimte moet zoveel mogelijk plaats vinden met methodes met een zo laag mogelijk risico, zoals volautomatisch tankreiniging of met de tankwaskop. Daarbij gelden de volgende voorschriften:

• Voordat zo’n ruimte wordt betreden moet op basis van een risicobeoordeling een schriftelijke werkvergunning of werkopdracht worden verstrekt die  in overleg is opgesteld en door zowel de opdrachtgever als  het reinigingsbedrijf is ondertekend.  Daarin wordt onder meer aandacht besteed aan de mogelijke risico’s in verband met gevaarlijke stoffen (bedwelming, verstikking, vergiftiging, brand en/of explosie).  En het bevat een overzicht van de te nemen maatregelen, afgestemd op de specifieke werkzaamheden en risico’s. Denk daarbij bijvoorbeeld ook aan roestvorming bij wanden die kan losgaan bij reiniging voor een gevaarlijke atmosfeer kunnen zorgen. En ook het risico van versneld uitdamping door verhoogde water temperatuur bij (nat) reinigen. In zo’n ruimte mag uitsluitend gewerkt worden door medewerkers die in het bezit zijn van een aantoonbare deskundigheid en vakbekwaamheid die overeenstemmen met de aard en risico’s van de werkzaamheden. Aanvullend kunnen ook opleidingscertificaten vereist zijn, zoals opgenomen in de SSVV opleidingengids, bijvoorbeeld: Opleiding Adembescherming A, B of C. De werkgever van het reinigingsbedrijf dient vast te leggen welke opleiding en training voor de diverse soorten werkzaamheden vereist zijn en ook welke medewerkers deze met succes gevolgd hebben.
• Voor werkzaamheden in dergelijke ruimten moet een reddingsplan aanwezig zijn dat gevolgd moet worden bij calamiteiten (zie Arbobesluit artikel 3.5g lid 4). Het reddingsplan beschrijft maatregelen, activiteiten en voorzieningen die een bedrijf heeft voorbereid om de effecten van calamiteiten of ongewenste gebeurtenissen te minimaliseren en te bestrijden. Het reddingsplan moet aanwezig zijn op de werkplek en bij de buitenwacht. Alle betrokkenen moeten goed met de inhoud van het reddingsplan bekend zijn. Het reddingsplan moet zijn afgestemd op het noodplan van de opdrachtgever en situatie-specifiek zijn uitgewerkt.
  Bij de toegang tot zo’n ruimte met permanent één persoon aanwezig zijn om in geval van nood de noodstop te bedienen en alarm te slaan en -bv als het slachtoffer niet reageert- om hulpdiensten in te schakelen. Tussen deze persoon en de spuiter/operator in de ruimte moet bij voorkeur visueel contact te zijn. Als er geen visueel contact mogelijk is of niet tijdens de gehele werkzaamheid, dan moet vooraf worden vastgelegd hoe contact gehouden wordt, bv met radiocontact, fluitje, luchthoorn of ander communicatiemiddel. Deze persoon die de noodstop bedient mag ook de functie van buitenwacht vervullen, als hij daarvoor een geldig SSVV-certificaat heeft en de opdrachtgever daarmee akkoord is. De buitenwacht/mangatwacht gaat bij een incident nooit de ruimte in maar zal alarm slaan op een manier die van te voren is vastgelegd. Wanneer de ruimte niet veilig kan worden gegeven kan de ruimte alleen betreden worden met onafhankelijke adembescherming om de toestand van het slachtoffer te bepalen en zo nodig Eerste Hulp te verlenen. Als de medewerker niet aanspreekbaar is moet door daartoe opgeleide bedrijfshulpverleners getracht worden de medewerker uit de onveilige ruimte te verplaatsen en eerste hulp buiten de ruimte te verlenen tot de hulpdiensten arriveren. Houd er rekening mee dat het slachtoffer bij redding via een driepoot of takel kan kantelen in zijn veiligheidsharnas. Hierdoor kan bij onoplettendheid letsel toegebracht worden door obstakels.
• Bij handmatig reinigen in zo’n ruimte mag de reactiekracht niet meer bedragen dan 150 Newton.
• De in deze ruimte toegepaste elektrische apparatuur moet waterdicht zijn, van  een ‘veilige spanning’ zijn (maximaal 50 volt bij wisselspanning en maximaal 120 volt bij gelijkspanning) en explosieveilig zijn (de apparatuur moet voldoen aan de uitvoeringseisen voor toepassing in de betreffende zone, conform de eisen van de opdrachtgever).
• Omdat door de aanwezigheid van vloeistoffen of slib gassen kunnen vrijkomen moet vóór betreding van deze ruimte met gas- en zuurstofmetingen worden nagegaan of de ruimte betreden mag worden. Daarbij speelt de zogenaamde ‘LEL’ een rol (LEL = Lowest Explosive Limit, oftewel onderste explosiegrens). Als er kans is dat de 10% LEL-grens wordt overschreden en/of de maximale toegestane concentratie schadelijke stoffen en/of het zuurstofpercentage onder de 20% komt, moet het werk worden stilgelegd en met de opdrachtgever worden overlegd hoe er veilig gewerkt kan worden, zodat deze grenzen blijvend niet worden overschreden: een andere reinigingsmethode kiezen, inertiseren, (geforceerd) ventileren e.d. 
  In de werkvergunning of werkopdracht staat omschreven hoe, met welke meter, hoe vaak, door wie en waar gemeten moet worden. Dat is per situatie anders. De vrijgavemeting moet altijd door een gasmeetdeskundige worden uitgevoerd en afgelezen.
• Als er aanwijzingen zijn dat de omstandigheden zich ongunstig kunnen wijzigen, bv tijdens het omwoelen van vloeistoffen of slib, moeten aanvullende maatregelen worden vastgesteld, bv adembescherming. Dit wordt vastgesteld in overleg tussen de opdrachtgever en de arbodeskundige van het reinigingsbedrijf. Deze risico’s en aanvullende maatregelen moet op de werkvergunning worden vermeld.